BUĞDAYDA FİYAT KRİZİ VE AYÇİÇEĞİNDEN KANOLAYA KAÇIŞ

Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO)’nin geçtiğimiz günlerde açıkladığı hububat alım fiyatlarına, Trakya başta olmak üzere Türkiye genelindeki yerel ziraat odaları, muhalefet parti temsilcileri, sendikalar ve üretici birlikleri v.s. söylem birliğine varmışcasına benzer tepkileri gösterdiler. Hatta ve hatta tabiri caizse, bir ‘infial‘ oluşturmuş durumda ve tepkiler devam edecek gibi.

Bilindiği üzere, bu tepkilerin sebebi açıklanan buğday fiyatları. 2026 yılı alım fiyatı ton başına 16 bin 500 lira olarak açıklandı. Geçen senenin taban fiyatları ile bu yıl açıklanan fiyatlar karşılaştırıldığında, buğdaydaki net artış oranı, % 22 olarak gerçekleşmiş oldu.

Baktığın zaman, itiraz da burada başlıyor zaten. Çünkü artış oranı, resmî enflasyonun ve maliyetin maalesef çok altında. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK)’nun verilerinde, tarımsal girdi maliyetlerinin yıllık % 34’ün üzerinde artış gösterdiği, sahada ise mazot, gübre, ilaç ve tohum gibi temel kalemlerdeki artışın % 50 ile % 100’ü bulduğu ve böyle bir ortamda, buğdaya yapılan % 22’lik artışın çiftçiyi zarara uğratacağı belirtiliyor. Beklentinin ise destekler hariç en az, 18.500-20.000 TL. bandında olduğu vurgulanıyor.

‘BUĞDAY TABAN FİYATI REVİZE EDİLSİN’!

Başta Türkiye Ziraat Odaları (TZOB) Başkanı Şemsi Bayraktar olmak üzere, yukarıda da belirttiğim gibi sendikalar, üretici birlikleri v.s. âdeta bir koro gibi, ‘bu fiyatlar çiftçinin hesaplarını altüst etti‘ şeklinde açıklamalar yapıyorlar. Bir de, TMO’nun parayı 45 gün sonra ödeyeceğini açıklaması, yaraya tuz basmak gibi bir şey oldu. Daha sonra tepkiler artınca, bu süre 21 gün olarak açıklandı.

45 veya 21. Nasıl bekleyecek çiftçi? Var mı böyle bir lüksü? Biçerdöverciye, borçlandığı gübre ve ilaç bayisine acil nakit ödeme yapması gerekiyor. Bu çiftçi için uzun süre. Ben de çiftçi çocuğuyum. Çok iyi bilirim şahsen. Bu sürenin birçok çiftçiyi mecburen ürününü TMO fiyatının çok daha altına, peşin para veren tüccara satmaya zorlayacağı aşikârdır. Kaldı ki, ortak olarak dillendirilen en önemli tehlikelerden biri de; ‘stratejik ürün olarak kabul gören buğdaydan bu yıl çiftçimizin zarar etmesi ve emeğinin karşılığını alamaması’ olacaktır. Hiç istenmeyen böyle bir durumda, çiftçimizin başka ürünlere kayacağını tahmin etmek, zor olmayacaktır sanırım. Konuyla ilgili birçok kişinin söylediği de, bu açıklanan buğday taban fiyatının revize edilmesidir. Aksi takdirde daralan ekim alanlarının, ekmek fiyatlarını kontrolden çıkarabileceği uyarısında bulunuyorlar.

SAPSARI TARLALARDA ARTIŞ VAR!

Öte yandan, Trakya’mızın diğer temel geçim kaynağı ve bir diğer stratejik ürün olan ayçiçeğine veya başka bir deyişle, gündöndüye, günebakana biz de dönüp bakalım biraz. Bununla birlikte, bir başka ürünümüz olan kanolaya da değinelim isterseniz.

Birçok kişinin dikkatini çektiğine inandığım bir soru var ortada: ‘Trakya’da ayçiçeği tarlaları azalıyor ve üretim kanola bitkisine mi kayıyor acaba?‘ sorusudur. Buğdayda korkulan tehlike, burada mevcut gibi. Son yıllarda tarlalarda kanolanın sarı çiçeklerini çok daha sık görmeye başladık. Sapsarı tarlalar görüyoruz. Özellikle bundan önceki 2-3 yıl boyunca yaşanan kuraklıklar nedeniyle, çiftçi kanolaya dönüyor galiba. Tamam, ikisi de yağlık bitki ama bizim Trakya’mız ayçiçeğinin ana vatanı ve kalesi sayılır, değil mi? Her ne kadar, çiftçinin kanolaya dönüşünün arkasında da ekonomik, iklimsel ve tarımsal zorunluluklar yatıyor olsa da, bu kaleyi kaybetmememiz lâzım. Bu konudan, belki başka bir zaman daha uzun uzun bahsedebiliriz ama demem odur ki; ayçiçeği tarlalarının azalıyor olduğunu görmek, üzüntü verici hakikaken.

Aslında çok kritik bir noktada olduğumuz kanaatindeyim. ‘Buradan dönülebilir mi?‘ sorusu geliyor insanın aklına ister istemez. Ayçiçeğinde en azından dönümünde, 150 kilo ile 200 kilo arasında bir verimi yakalamak zorunda çiftçi. Özellikle son iki yıla baktığımızda 50 ile 100 kiloyu pek fazla geçemedi. Bu sene farklı. Yurdumuzun geneli ve özellikle Trakya, bu sene iyi yağış aldı. Rekoltenin yüksek olması bekleniyor. Ayçiçeğinde iyi bir fiyat açıklanır ve desteklemeler de artırılırsa tekrar ayçiçeği tarlalarının artışına şahit olabiliriz, vesselâm.