YAĞMURUN SUÇU NE?..

Hafta içinde, İstanbul başta olmak üzere Marmara’nın bazı kesimlerindeki yağışların getirdiği dere taşkınları, mazgal ve drenaj kanallarının tıkanıklığı nedeniyle yaşanan sel felâketleri hepimizin malûmu. Maalesef çok üzücü manzaralar ortaya çıktı. Bu tür hadiseler ilk değil tabii ki, öteden beri yurdumuzun birçok bölgesinde zaman zaman yaşanıyor.

Çeşitli yayın mecralarından takip ettik yaşananları. Korku filmi gibiydi âdeta. Hayatını kaybedenler var. Allah’tan rahmet diliyorum. Ailelerinin ve yakınlarının başısağolsun…

İstanbul ve bazı batı illerimizdeki bu sel felâketinin söyledikleri var tabii ki bizlere. Daha önce meydana gelen felâketler de aynı şeyleri anlatıyordu aslında. Bu son yaşananlar da, iklim krizinin getirdiği ani ve aşırı yağışlar karşısında çarpık kentleşmenin, betonlaşmanın ve yetersiz kalan altyapının şehri nasıl savunmasız duruma düşürdüğünü bir defa daha gözler önüne seren, ibret alınması gereken olaylar bunlar. Dere yataklarında veya yakın yerlerdeki yerleşim alanlarının oluşturulması, toprağın emiciliğini ortadan kaldıran asfalt veya beton yoğunluğu ve eskiyen alt geçit ile kanalizasyon hatları, metrekareye düşen yoğun yağışın felakete dönüşmesindeki en temel etkenler arasında sayılıyor. Sakarya’da yaşanan ve dere kenarına sıfır inşâ edildiği için çöküp akıntıya kapılan o binayı gördünüz değil mi? Nasıl da öyle iskambil kâğıdı gibi devrildi. O görüntü bize, doğayla didişmenin ve kural tanımazlığın ürkütücü ve somut bir kanıtı oldu.

TOPLUMSAL DUYARSIZLIK

Bütün bunlara pek tabii ki, çevrenin kirletilmesini de ekleyebiliriz. Piknik alanlarında, mesire alanlarında, ormanlarda, sokaklarda v.s., bırakılan, toplanmayan çöpler de bu yağışlar nedeniyle sürüklenerek, ilk akış noktasında mazgalları ve drenaj kanallarını tıkamış oluyor. Kaldı ki, istediğiniz kadar şehir altyapısını güçlü tutun; suyun o kanala girmesini sağlayan mazgal tıkandığı zaman caddeler ve sokaklar doğal olarak birer nehire dönüşüyor. İşte İstanbul/Ayazağa’da bunları gördük biz. Bireysel çevre bilincimiz çok eksik. Bu bilinci artırma konusunda mücadele veren yani çevre temizliği konusunda gönüllü olarak emek harcayanların mücadelesinin ne kadar kıymetli olduğu da görülüyor.

‘DERE YATAĞI KURUDU’ ALGISI!

Son yıllarda iklim krizi nedeniyle yaşanan kuraklıklar neticesinde, tamamen kuruyan veya debisi oldukça düşen dere yatakları, hatta göller çıkıyor karşımıza. Böyle görünce de, ‘burası artık su tutmaz, kurumuş‘ hatasına düşülüyor. ‘İnsanoğlu nisyan ile malûldür‘ diye bir söz var. Daha değişik şekillerde de söylenir bu lâf. Çabuk unuturuz her şeyi yani. Fakat hesaba katmadığımız bir şey var, o da; doğanın hafızasının silinmez olduğudur. Yetkililer söylüyor; ‘84 yılın en büyük yağışı oldu‘ diye. Buradan anlaşılıyor ki, o yağmur eninde sonunda yağar ve eskiden beri aktığı o yatağı mutlaka hatırlar. Biz ne yapıyoruz? ‘Dere kurudu’ deyip kenarlarına veya yakınlarına binalar dikiyoruz. ‘Dere ıslahı’ diyerek, daracık beton kanallara hapsediyoruz gelen veya gelecek olan suyu. Su bizi dinlemez ki, doğasının gereğini yapar. Yoluna çıkan barikatı aşar geçer, önüne ne gelirse alır, götürür. Pekiyi suyu mu, doğayı mı suçlayacağız burada? Değil elbette. Yağmurun suçu ne? Doğa, sadece kendisine ait olan bir şeyi geri alıyor.

Felaketi biraz da kendimizde aramayalım mı? Önce kendi tercihlerimizi sorgulamalıyız. Dere yataklarına hangi gerekçelerle yapı izni verilir ki? Toprağın suyu emeceği alanlar korunabildi mi? Çevremizi temiz tutma konusunda çok mu duyarlıyız?..

‘KENTLER SUYLA SAVAŞMAMALI, SUYU YÖNETMELİ’

Öte yandan, zaman zaman yaşanan bu üzücü tablolar karşısında ne yapılması gerektiği de yetkililer tarafından biliniyor zaten. Öyleyse, yaşanan iklim krizinin ani ve aşırı yağışları sıklaştıracağı da bilinen bir gerçek. Şehirleri, yeni yerleşim yerlerini bu gerçeğe göre tasarlamaktan başka çare de yok gibi duruyor. Yağmuru durduramayacağımıza göre, yapılması gereken yağmurun felakete dönüşme riskini azaltmaktır.

Çok isabetli ve önemli gördüğüm bir lâf var; ‘kentler suyla savaşmamalı, suyu yönetmelidir‘ diye. Buradan hareketle şunu da söylemiş olalım; bu tür felâketler aslında bize, doğanın bir dersi niteliğinde. Onunla uyum içinde yaşayabiliriz ancak, vesselâm.