AĞUSTOS ENFLASYONU VE ‘OVP’

Ağustos ayı enflasyon rakamları geçtiğimiz hafta Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından açıklandı bildiğiniz gibi. TÜİK, ‘aylık enflasyon yüzde 1.84, yıllık ise yüzde 31.51‘ dedi. Hemen şunu da belitmiş olalım; Eylül 2026’da uygulanabilecek azamî kira artış oranı da, % 31.79 olarak kayıtlara geçti.

Evet, kâğıt üzerinde düşüş trendi yıllık bazda devam ediyor gibi görünüyor olsa da, Temmuz ayında açıklanan enflasyon rakamından çok da farklı değil. Aylık bazda yüzde 1.84 oranı ise bize, katılıkların maalesef henüz kırılamadığını gösteriyor ve tabii ki insanın aklına şu soru gelmiyor değil; Enflasyonda arzu edilen o belirgin kırılma, neden bir türlü gerçekleş(e)miyor?

Baktığın zaman, ekonomi yönetimi aylık artışları, her zaman olduğu gibi küresel dalgalanmalara ve akaryakıt fiyatlarına bağlıyor. Elbette ki mazot; tarlada çalışan traktörden, biçerdöverden tutun da nakliye yapan kamyona, fabrika üretiminden market rafındaki ürüne kadar v.s., her halkanın temel girdisi ama mesele sadece depoyu kaç paraya doldurduğumuz da değil aslında. Mesele, beklentilerin ve piyasa davranışlarının da, daha düzeltilememiş olmasıdır.

Finansal göstergelerde bir iyileşme var. Bu güzel bir şey fakat bu iyileşme vatandaşımızın mutfağına veya reel sektörün çarklarına aynı hızda yansımıyor. Daha önceki yazılarımızda da söylediğimiz gibi, fiyat artış hızının yavaşlaması, fiyatların düşmesi anlamına gelmediği için alım gücündeki erimenin devam ettiği aşikârdır.

‘HALKIN BİRİNCİ SORUNU GEÇİM SIKINTISIDIR’!

“Doğrudur. Türkiye’nin birinci sorunudur enflasyon. Hakikaten bugün enflasyon dediğiniz, halk günlük yaşar. Halkın birinci sorunu geçim sıkıntısıdır. Sabahleyin kahvaltı edecektir, öğleyin yemek yiyecektir, akşam yemek yiyecektir. Eğer sofrasında bir şeylerin eksildiğini, cebindeki paranın bir kısmının eksildiğini her gün görürse ve netice itibarıyla da, dayanamaz hale gelen bir duruma düşerse, gayet tabii ki halkın feryat etmesi tabiidir…”

Yukarıdaki sözler, rahmetli Süleyman Demirel‘e ait. Aşağı yukarı, 40 yıl önce söylenmiş sözler ama âdeta bugünü de anlatıyor bize. Bana ilginç geldi şahsen. Çünkü aradan onca zaman geçmiş, düşük enflasyonda kalıcılık sağlanamamış. ‘Avrupa ülkeleri gibi enflasyonu tek hanelerde niye tutamamışız biz?’ diye düşünmeden edemiyor insan.

YENİ ‘ORTA VADELİ PROGRAM’ AÇIKLANDI

Öte yandan geçen haftanın son günü, 2027-2029 dönemine ait ‘Orta Vadeli Program’ (OVP) kamuoyuyla paylaşıldı. Açıklamayı Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz yaptı. Uzun bir açıklamaydı. Bana göre açıklamanın kısaca özeti, “Savaş ve jeopolitik gerilimler olmasaydı, petrol ve enerji fiyatları yükselmeseydi bir önceki açıklanan OVP hedeflerine ulaşacaktık, en azından çok yaklaşacaktık ama savaş oldu işte. Başka bir engel olmazsa yeni OVP’deki hedeflere ulaşacağız veya yaklaşacağız” minvalindeydi. Başkaları başka şekilde anlamış da olabilir ama en azından benim anladığım buydu.

Büyük bir kesimin belini büken enflasyon tahmini de Merkez Bankası’nın tahmininde olduğu gibi, yukarı yönlü revize edildi. Yıl sonu enflasyon hedefi, yüzde 28.4 olarak güncellendi. 2026 yılı büyüme tahmini yüzde 3.3 olurken sanayi büyüme tahmini ise yüzde 2.8’e gerileyeceği şeklindeydi. Turizm gelirlerinin de yine savaşın etkisiyle 68 milyar dolardan, 65 milyar dolara revize edildiği belirtildi. Bu güncellemelerin, uygulanan programın ana çerçevesinde bir değişiklik anlamına gelmediği de açıklandı. Bir zamanlar büyük bir buluş olarak lanse edilen Kur Korumalı Mevduat Hesabı (KKM)’ndan çıkışın sorunsuz olarak tamamlandığı belirtildi. Ayrıca program sunumunda, “uygulanan tasarruf genelgesi ile harcama disiplinini güçlendirdik…” açıklamasını yaptı Yılmaz.

2027’DE ‘TOPARLANMA’ BEKLENİYOR

Geleceğe yönelik programda ise güzel hedefler, beklentiler var tabii. Meselâ, her zaman söylendiği gibi enflasyonu kalıcı bir şekilde düşürmek temel öncelikler arasında sayıldı. Arz şoklarının etkisinin zayıflamasıyla birlikte uygulanan sıkı ve koordineli politika çerçevesinin desteğiyle enflasyondaki düşüş eğiliminin yeniden belirginleşmesi beklentiler arasında. Yani 2027 yılında bir toparlanma olacağı beklenmektedir. İsterseniz kısaca bunlardan biraz bahsedelim; Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz açıklamasında, “Millî gelirin Cumhuriyet tarihinde ilk defa, 20 bin doları geçmesini bekliyoruz” dedi.

Diyelim ki, bu hedef tutturuldu. Burada önemli olanın, halkın ne kadarının bu gelire sahip olduğu değil mi? Hiç şüphe yok ki, mevcut durumda büyük bir kesim ulaşamıyor. Bunu, toplumun her bölümüne yaymaktır esas olan. Zaten Cevdet Yılmaz da, “hedeflerden birinin bu olduğunu” söyledi.

‘HEDEF, ENFLASYONU TEK HANELERE İNDİRMEK’

Önümüzdeki yeni dönemdeki temel hedefin, fiyat istikrarını sağlamak ve enflasyonu tek hanelere indirmek olarak açıklayan Yılmaz, OVP’nin 2027-2029 makro ekonomik hedeflerindeki açıklamasında ise, “2026 yılında yüzde 3.3 olarak gerçekleşmesi beklenen büyümenin, kademeli olarak 2027’de yüzde 4.2’ye, 2028’de yüzde 4.6’ya, 2029’da ise yüzde 5’e ulaşmasının öngörüldüğünü” söyledi.

“Enflasyonun ise 2027’de yüzde 21’e, 2028’de yüzde 13.5’e, 2029’da ise yüzde 9’a gerilemesini bekliyoruz” dedi, Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz.

Programda bütçe açığının da kademeli bir biçimde düşürülmesi öngörülürken, uygulanan program ile işsizliğin yüzde 8’in altına inmesi bekleniyor. Kişi başına millî gelirin, 25 bin dolar seviyesine ulaşması da hedefler arasında.

Netice itibarıyla; yine güzel hedefler var yeni OVP’de ama ne yazık ki, genellikle bir mânî ve engel veya engeller çıkıyor ve tutturulamıyor hedefler. Bu genellikle böyledir öteden beri. Umarız ve temennî ederiz ki, bu yeni açıklanan OVP’de hedefler tutturulsun, enflasyon tek hanelere insin ve kalıcılık sağlansın. Açıklanan o millî gelir hedefine de ulaşılsın ve tabana yayılsın da, halkımız biraz olsun rahatlasın, vesselâm.