DÜNYA ANLAMSIZ BİR SAVAŞI SEYRETTİ

Şubat ayının sonunda başlayan Amerika Birleşik Devletleri (ABD)-İsrail ve İran arasındaki savaşta, nihayet anlaşma sağlandı. Savaşı bitiren mutabakat zaptı, elektronik ortamda dijital olarak imzalandı. Geniş kapsamlı yüz yüze imza töreni ise, 19 Haziran’da İsviçre’de yapılacak.

Sizin de dikkatinizi çekiyordur; uluslararası barış görüşmelerine, diplomatik zirvelere, anlaşmalara v.s., hep İsviçre ev sahipliği yapıyor. Meselâ Lozan, Cenevre veya Montrö gibi önemli anlaşmalar İsviçre’de yapılmıştır. Bunun bir tesadüf olmadığını görüyoruz tabii. Bu durum, İsviçre’nin yüzyıllar içinde ortaya koyduğu hukukî ve siyasî bir strateji sayesinde olmuştur. Tarafsız bir ülkedir. Uluslararası hukukta, ‘daimî tarafsız‘ devlet olarak tanınır. Ayrıca Cenevre, küresel diplomasinin başkenti olarak bilinir. Birçok uluslararası kuruluşun merkezi buradadır. Dolayısıyla diplomatik temaslar için gerekli olan nitelikli tercüman, hukukçu, güvenlik v.s., ihtiyacı burada anında karşılanabiliyor. Coğrafî olarak da güvenli bir konum arz ediyor bu ülke. Ayrıca, ülke liderlerinin en gizli görüşmeleri bile güvenle yürütülebiliyor. İşte bütün bunlar İsviçre’yi yüzyıllardır dünya diplomasisinin  ‘tarafsız bölgesi‘ yapmıştır ve yapmaya devam etmektedir.

EN BEYHUDE ÇATIŞMALARDAN BİRİ!

Neyse, biz esas konumuza dönecek olursak; ABD-İsrail ile İran arasındaki bu anlamsız savaş, tam olarak 107 gün sürdü. Küresel piyasalar ile enerji hatlarını derinden sarstı ve binlerce kişinin hayatına mâl oldu. Anlamsız savaş deniyor çünkü uluslararası ilişkiler uzmanları, ekonomi analistleri ve en önemlisi de bölge halkları açısından bu savaş, modern tarihin ‘en maliyetli ve en beyhude‘ çatışmalarından biri olarak kayıtlara geçmiş durumda.

Yıkıcı bir süreçtir bu. Bu sürecin ardından ne oldu pekiyi? Başlangıç noktasına geri dönüldü. İran’daki rejim devrildi mi? Hayır. İsrail’in güvenlik endişeleri tamamen ortadan kalktı mı? Hayır. ABD bölgede kesin bir hegemonya kurabildi mi? Yine hayır. Savaş büyük oranda statükonun korunmasıyla bitti.

İsterseniz şimdi bir de ‘evet’lere bakalım: Hürmüz Boğazı’nın kapanması petrol fiyatlarını yükseltti mi, hatta yükseltmek hafif kalır, yukarı yönlü fırlattı mı? Evet. Dünya ülkeleri enflasyonu dizginlemek için faiz artışına girdiler. Yaşanan bu durum, küresel ticareti durma noktasına getirdi mi? Evet. En sonunda, ekonomik baskılara dayanamayan taraflar, (ABD ve ambargolar altındaki İran) yine aynı ekonomik kötü gidişat yüzünden masaya oturmak zorunda kaldılar mı? Yine evet.

DÜNYA RAHAT BİR NEFES ALDI

Anlamsız olan bu savaşı en iyi, savaşla hiçbir ilişkisi olmayan ama faturayı ağır bir şekilde ödeyen kesimler gözler önüne seriyor. Sınır kapılarındaki ticaret kesildi. Trakya’dan Orta Doğu’ya kadar olan bir coğrafyada yerel esnafın beli büküldü. Çünkü tarım girdileri, nakliye maliyetleri v.s., âdeta uçtu.

ABD ve Trump, ‘savaşı biz kazandık‘ derken, İran da aynı şeyi söyledi.

Anlaşmanın sağlanmasıyla, herkesin üzerinde hemfikir olduğu ‘dünya rahat bir nefes aldı‘ cümlesi çok kıymetli ama savaşın hakikaten bitip bitmediği konusunda da kafalar oldukça karışık gibi. Çünkü şu unutulmamalı; Ortadoğu’da yapılan anlaşmalar çok kırılgan olabiliyor maalesef. İnşallah öyle olmaz tabii.

Savaş halindeyken fırlayan petrol fiyatlarında, Hürmüz Boğazı‘nın açılacağının açıklanmasıyla, sert bir düşüş yaşandı ve varil başına 83 dolar seviyelerine kadar geriledi. Avrupa toptan gaz fiyatlarında da % 6’lık bir düşüş görüldü. Hakezâ dünya borsalarında da hızla bir toparlanma yaşandı. Altın ve gümüşün ise, azalan faiz baskısını da arkasına alarak, yeni zirvelere göz kırptığını söyleyebiliriz. İç piyasadaki gram altın fiyatları, anlaşma öncesinde dip seviyelerdeyken (6 bin 50’lere kadar gerilemişti) 6 bin 400 ile 6 bin 500 seviyelerine kadar yükseldi.

İSRAİL’E GÖRE SAVAŞ DEVAM EDİYOR

Herkes anlaşmanın yapılmasına sevinirken, kan akıtmaya doymayan İsrail sevinmedi bir tek. ‘Başbakan Netanyahu Ortadoğu’daki sükûneti tehdit olarak görüyor’ diyebiliriz rahatlıkla. İsrail’e göre savaş devam ediyor. “Trump’ın imzası bizi bağlamaz” diyorlar. Başkan Trump ise, “ABD olmasaydı İsrail olmazdı. Ben olmasaydım İsrail olmazdı…” şeklinde açıklamalarda bulundu.

Netice itibarıyla, baktığın zaman; 107 gün süren bu anlamsız savaşta dünya sadece büyük bir yıkım izlemiş oldu. Geriye kalan milyarlarca dolarlık israf, fırlayan enflasyon ve kaybolan hayatlar oldu, vesselâm.