ENFLASYONDA HESAP YİNE TUTMADI!

Geçtiğimiz haftanın son günü, Eylül ayı enflasyon verileri açıklandı.

Bildiğiniz gibi, aylık ve yıllık bazda beklentilerin üzerinde geldi, enflasyon rakamları.

Daha önce bir yazımda, işinin ehli, iyi, dürüst usta ve esnafları tenzih ederek, ‘Az çekmedik, hatalı işler yapan, sözünde durmayan, fırsatçılık yapan esnaf ve ustalardan’ minvalinde laflar etmiştim. Aynı şekilde, ‘Az çekmedik milletçe bu enflasyon belasından, enflasyon canavarından’ lafını da rahatlıkla edebiliriz kanaatindeyim.

Çocukluğumdan beri siyasilerden hep duydum, ‘Enflasyonu önleyeceğiz, enflasyon canavarının belini kıracağız v.s.’ laflarını ve gazeteleri süsleyen ‘canavar’ fotoğrafları hep geliyor gözümün önüne…

Burada hakkını da teslim etmiş olalım tabii ki; Erdoğan hükümetleri döneminde, enflasyonun belinin veya enflasyon canavarının boynunun kırıldığını, faizlerin de çok düşük seviyelerde olduğunu yıllarca gördük, yaşadık hiç şüphesiz. Ama çeşitli sebeplerle tekrar yükselen, müdahalelere rağmen istenilen seviyelere bir türlü düşmeyen, düşmemekte direnen bir enflasyon belâsını yaşıyoruz yine hepimiz.

Bugün ‘haber-veri-yorum’un amacına da uygun olarak bu konu hakkında kısaca da olsa bahsetmek istiyorum.

Eylül ayı enflasyonunun bir önceki aya göre değişim oranı, % 3,23 iken, yıllık enflasyon, bir önceki yılın aynı ayına göre % 33,29 olarak belirlendi.

Yani bir başka deyişle; Eylül 2025’teki bu artışla birlikte, yıllık enflasyon oranı, Ağustos 2025’teki % 32,95 seviyesinden yükselerek, uzun zamandır süren düşüş trendi sona ermiş oldu.

Baktığımız zaman, Eylül ayındaki aylık enflasyonun % 3,23 olarak gerçekleşmesinde, (Genel olarak % 2,5 civarında olması bekleniyordu) yeni eğitim-öğretim yılının başlamasıyla, yapılan harcamaların artması ve bir türlü durdurulamayan, yüksek seyreden gıda fiyatlarının çok önemli rol oynadığını gözlemlemiş olduk. Tabii ki, bu rakamlar, TÜİK’in açıklamış olduğu rakamlar. Bazı araştırma grupları ise (Mesela ENAG) Eylül 2025 için yıllık enflasyonu, TÜİK verilerinden çok daha yüksek seviyelerde açıkladı.

Eylül ayında, bu enflasyon verilerinin beklentinin çok üzerinde olması aslında bize, enflasyonda yapısal bazı problemlerin olduğunu da gösteriyor.

Enflasyon sepetine baktığımız zaman, gıdanın payı oldukça yüksek. Gıda ve alkolsüz içeceklerde, 4,5’un üstünde bir aylık enflasyonun geldiği görülüyor. İster istemez şu soru geliyor insanın aklına; Biz bunu ‘Sıkı para politikası’ ile çözebilecek miyiz?

Evet, bununla birlikte yapısal problemlere yönelik başka düzenlemeler, çalışmalar da var tabii ama bunun yeterli olmadığı da görülüyor maalesef.

Bir tarafta kuraklık var. Tamam da, ‘Bizim tarım modelimizde de yanlışlıklar mı var?‘ diye düşünmeden edemiyor insan.

Yaz aylarını da geçtik. Gıda enflasyonunda şimdiki durum bu ise, bundan sonra da, yüksek seyredebileceği görülüyor, sene sonuna kadar.

Gıda fiyatlarının yükselmesinin bilinen en büyük sebeplerinden birinin nakliye giderleri olduğu apaçık ortada. Bir çok ürün zaten uzak mesafelerden geliyor. Bizim soframıza gelene kadar araya bir sürü masraf, maliyet kalemi giriyor. Bu da fiyatları arttırıyor tabii. Bunları azaltmak için zaman zaman çalışmalar da yapılıyor ama yeterli olmuyor demek ki…

Ne yapalım? Uzaktan getirmeyelim mi ürünleri acaba? Bu da pek mümkün görünmediğine göre, başka tedbirler alınmalı, çözüm yolları bulunmalı, Hükümet veya Tarım Bakanlığı tarafından.

Ziraî don, iklim değişikliği, kuraklık, yüksek sıcaklık v.s. gıda enflasyonun yükselmesinde büyük etken tabii ama bu da bilinmeyen bir durum değil ki. Yani bundan sonra da böyle olacağı tahmin ediliyor. Öyleyse bizim tarım stratejimizi de buna göre oluşturmamız gerekiyor besbelli.

Son söz olarak şunu söyleyebilirim; Enflasyonda yıl sonu hedefinin tutturulamayacağı (Zaten şunun şurasında 3 ay kaldı) anlaşılıyor.

Ümit ve temenni ederim ki, hiç olmazsa, bundan sonra alınacak tedbirler ile 2026 hedefi olan % 16 seviyelerine ulaşılabilsin, vesselâm.