‘HAYIRDA YARIŞMAK’ FEDAKÂRLIKLA ÖLÇÜLÜR!

‘Hayırda yarışmak‘ veya ‘hayırda müsabaka‘ da diyebiliriz, hiçbir karşılık beklentimiz olmadan, sadece O‘nun rızasını kazanmak için iyilikte bulunmak, gerçek mânâda bizim biz olmamızı sağlayan, bu toprakların ve inancımızın en derin ve köklü şifrelerinden biridir.

“Keşan’ın Neşesi“nde bana ayrılan bu köşede, zaman zaman kaybolmaya yüz tutmuş, küllenmiş ama tekrar harlanması gerektiğine inandığım güzel hasletlerimizden bahsetmeye gayret ediyorum. İşte bunlardan bir tanesinin ‘hayırda yarışmak‘ olduğuna inanıyorum. Bu konudan biraz bahsedelim isterseniz.

Öyle bir zamanda yaşıyoruz ki; karşımızdakine yaptığımız her iyiliğin bir karşılığını bekler olduk. (Tabii ki, burada hemen belirtmiş olayım; bütün işlerinde Allah’ın rızasını gözetenleri ayrı tutuyoruz. Toplumun çoğunluğunu teşkil etmeleri en büyük dileğimizdir) Menfaatsiz bir iş yapılmaz oldu âdeta. Buna, modern dünyanın bize getirdiği bir hastalık olarak mı bakalım? Güzel davranışlarımız, özelliklerimiz neden bir bir kayboluyor? Neden bu noktalara kadar geldik?

‘KAPİTALİST DÜZEN’İN DAYATMASI

Baktığın zaman; kapitalist düzen bize sürekli şöyle fısıldadı: “Eğer sen bir şey veriyorsan, karşılığında mutlaka bir değer (maddî olarak, takdir olarak veya prestij olarak v.s.) alman gerekiyor“. İşte bu mantıktır ki, insanî ilişkileri bile birer ‘yatırım‘ olarak görmeye başlamamıza sebep oldu. Karşılıksız yapılan iş, modern insanın gözünde “enayice” olarak algılanabiliyor maalesef.

Bizim, başkalarını kendinden önce düşünme hasletimiz vardı. Görüyoruz ki, bunun yerini ‘önce ben‘ düşüncesi yani bencillik almış durumda. Bırakın başkalarını, iki kardeş arasındaki ilişkilerde bile bu güzel hasletlerin yok olduğuna, yazılı ile görsel medyadan, sosyal medyadan veya etrafımızdan, yakınımızdan dahi müşahede ettiğimiz oluyor. Babadan kalma mirasın, kardeşler arasında nasıl paylaşılamadığı, nasıl gürültü-patırtıya sebep olduğu yani nasıl istenmeyen hadiseler meydana getirdiğine şahit oluyoruz değil mi? Bütün mesele, ‘ona çok oldu, bana az oldu‘ mevzusudur veya ‘en çok da bana olsun‘ düşüncesidir. Kimse kimseyi kandırmasın, bu düşünce yapısı hele hele bizim Trakya’mızda çok yaygındır maalesef. En basit örnekle; iki kardeşe çocukluklarının geçtiği virâne diyebileceğimiz bir ev kalmıştır da; ‘babamızın yadigârıdır, haydi burayı tadilat yaptıralım, bu ocağın bacasını tüttürmeyi sürdürelim’ derler ya!.. Ne güzel bir düşünce değil mi?.. ama diğerine göre hâl-i vakti yerinde olan yani maddî gücü daha fazla olan kardeş, binanın dış mimarîsinden iç mimarîsine kadar söz sahibi olur. Çünkü, bütçesi iyi olmayan kardeş, harcamalara eşit miktarda katkı verememiştir, veremeyecektir. Bir ‘eziklik’ durumu söz konusudur. Harcamalara eşit miktarda katılması için baskı da görür, durumu iyi olan tarafından. ‘Senin burada ne kadar hakkın var ki?‘ lâfı da duyulunca, problem başlamış demektir.

Pekiyi böyle mi olmalı? Tabii ki, ‘hayır’. Örnekler çok artırılabilir ama aslında bu örnek, günümüz insanının, kardeşler arasında bile ‘iyilik’ ve ‘paylaşım‘ kavramlarını nasıl tamamen şekilsel ve sayısal bir yarışa döktüğünün çok net bir resmi değil midir? Ben öyle olduğu kanaatindeyim.

SAYILARIN VEYA HARCAMALARIN ÖNEMİ YOK!

Bizim ahlâkımızda ve değerlerimizde ‘hayırda yarışmak’, verdiğimiz örnekteki gibi, kimin daha fazla katkı yaptığıyla ölçülmez. Kimin, elindeki imkânlara göre ne kadar büyük bir fedakârlık yaptığıyla ölçülür. Durumu çok iyi olan kardeşin, ev tadilatı için yaptığı harcamalar, belki de onun bütçesinin sadece yüzde 10’u veya 20’si, 30’udur. Onun için kolay bir harcamadır yani. Vaziyeti dar olan kardeşin ise o harcamaya eşit miktarda katılması bütçesinin yüzde 70’ini, 80’ini, 90’ını oluşturur belki de tamamını kapsar. Eşit katılım yapamayabilir. Burada şöyle bir soru da geliyor insanın aklına; Hak katında ve vicdan terazisinde hangi kardeş daha büyük bir ‘hayır’ işlemiştir? Demek istediğim, sayıları veya harcamaları eşitlemek değildir esas olan. Önemli olan gönlü ve samimiyeti eşitlemek değil midir?

Belki şöyle de söyleyebiliriz; maddî durumu yerinde olan kardeşin, ‘Harcamalara sen de eşit miktarda katılacaksın’ diye baskı yapması, dediğimiz o modern dünyanın hastalıklı ‘her şeyde mutlak eşitlik’ anlayışının aile içine sızmış hali değil de nedir? Burada yapılan şey, iyilik veya hayırda yarışmak değildir. Ya nedir? Kardeşine karşı gizli bir üstünlük kurma, tahakküm etme ve egoyu tatmin etme çabasıdır. ‘Ben veriyorsam, sen de vereceksin‘ diyerek karşısındakinin durumunu görmezden gelmek, onu âdeta ezmektir.

NİYET, ALLAH’IN RIZASI OLMALI!

Netice itibarıyla, demek istediğim odur ki; ‘Allah razı olsun’ duasının kıymetini anlayamaz olduk. Bunun kıymetini anlayabilseydik, kardeşimizin eksik kalan kısmını onu incitmeden tamamlar, ‘kardeşim, canın sağ olsun, burası baba ocağımızdır, ikimizindir, sen dualarını eksik etme yeter’ denebilirdi. Niyet, Allah rızası olmayıp da, ön plânda dünyevî bir takdir, eşitlik v.s., olunca, ‘Allah razı olsun’ sözü o bencil nefsi doyurmaya yetmiyor olacak ki, karşı taraftan da illa ki, kendi harcadığı kadar para talep ediliyor. Ne yazık ki, akrabalık ilişkilerini, kardeşlik bağlarını en çok yıpratan, zayıflatan şeyin de, ‘ben yaptım, o niye yapmadı‘ hesabının olduğuna inanıyorum.

Bir şeye daha inanıyorum şahsen. O da; dünyayı gerçekten hesapsız, kitapsız yapılan samimî iyiliklerin kurtaracağıdır, vesselâm.