ÖLÜM GERÇEĞİ VE DAYANIŞMA!

İnsan hayatının bir gün, bir vesile ile, bir yerde sonra ereceği, en kaçınılmaz gerçeklerdendir. Hemen hemen her gün, yakınımızda, yöremizde, çevremizde kulaktan kulağa aktarılanlardan veya yazılı ve görsel medyada yayınlanan duyurulardan öğreniyoruz, vefat haberlerini. ‘Ölüm gerçeği‘ yani. Tabii ki bu durum, bütün canlılar için geçerlidir. “Ölüm ‘Hak’tır” ve “Her nefis ölümü tadacaktır“. Bu ifade, Kur’ân-ı Kerim’de yer alan ve ölümün evrensel bir gerçek olduğunu belirten bir Âyetin meâlidir. Buradaki ‘Nefis‘ kelimesi her canı ifade eder. Allah ve Âhiret inancı olmayanlar için ölüm bir ‘Bitiş‘, ‘Yok oluş‘ iken, inananlar ve îmân edenler için ise, ebedî âleme (Öteki dünyaya) gidiş veya başka bir evreye geçiştir. Tasavvuf ehlinde ise bu konu, çok daha derinliklidir. Meselâ, Mevlânâ Celâleddin-î Rûmî, ölüm gerçeğini gerçek Sevgili’ye, (Alah’a) kavuşma olduğunu ifade ederek, bir düğün ve bayram günü olarak görmüştür.

Türk tasavvuf edebiyatının ve Türk düşünce dünyasının önemli ve önde gelen şahsiyetlerinden olan Yunus Emre de, Allah aşkıyla yanıp tutuşmaktadır.

“Aşkın aldı benden beni,

Bana Seni gerek Seni” diyerek, O’na kavuşmanın arzusunu dile getirir. 

Yunus da ölümü, sevgiliye kavuşma (Vuslat) olarak görür. Oldukça derin konular, değil mi?

Benim burada asıl bahsetmek istediğim ise, ölüm sonrası ritüellerden olan cenazenin defin işlemi ve sonrasında gerçekleştirilen taziye sürecidir. Bu süreçler, İslâm inancında, ölen kişiye karşı yapılan son görev ve geride kalanlara destek olma aşamasıdır.

Geçtiğimiz günlerde, sosyal medyada köyümüzün muhtarının bir paylaşımına rastladım. Muhtar, köy halkına seslenerek, “Son zamanlarda, cenazelerin defin işlemi için, vefat edenin yakınlarından olan 4-5 kişinin haricinde, mezara toprak atanların çok azaldığından” dert yanıyordu. Yani köyümüzde, destek olma ve dayanışma ruhunun giderek kaybolmaya başlamasından dem vuruyordu muhtar. Dikkatimi çekti;

“Sadece bizim köyde mi bu durum böyle?” dedim.

“Hayır ağabey. Birçok köyde maalesef durum budur” dedi.

Hatta sadece köylerde değil, bölgemizin şehirlerinde de bu hassasiyetin kaybolmaya yüz tutmuş olduğunu öğrendim.

‘Sevap kazanma‘ arzusunun yavaş yavaş kayboluyor olmasının yanı sıra, birlik ve dayanışmanın en güzel ifadesi olan bu davranışların bitiyor olması, üzüyor insanı gerçekten. 

Baktığın zaman, bu problem bir yara haline gelmeye başlamıştır. Yara, daha çok derinleşmeden hatta ve hatta kangrenleşmeden bir hâl çaresine bakılmalıdır. Buna örnek teşkil edebilecek çalışmalar da var tabii. Örneğin, Diyanet İşleri Başkanlığının uzunca bir zamandır hutbelerde dile getirdiği, taziye yemeği külfetini azaltma girişimleri, takdire şâyândır. Bilindiği gibi bu külfet, Batı bölgelerinde yok denecek kadar az olsa da, Doğu’ya ve Güneydoğu’ya gidildikçe arttığı görülmekteydi. Bu âdet ve gelenek yüzünden hâli vakti yerinde olmayanların çok zor durumda kaldıkları, bilinen bir gerçektir. ‘Elâlem, konu-komşu, ne der sonra?!‘ endişesi ile borçlananlar, banka kredisi çekenler bile oluyordu.

Diyanet, resmî yayınlarında ve vaazlarında sürekli olarak, cenaze evine yemeğin komşular ve akrabalar tarafından götürülmesi gerektiğini belirtmektedir. Burada oldukça başarılı olunduğu da görülmüştür.

Öte yandan, mezara defin işleminin sağlıklı bir şekilde yapılması için, ahalinin de cenaze yakınlarına olabildiğince destek olması, dayanışma duygusunun kaybolmaması adına elzemdir. 

Ayrıca, şunu da belirtmek isterim; Tıpkı taziye yemeğinde olduğu gibi, Diyanet tarafından, ‘Cenaze defnetmenin nasıl olması gerektiği‘ konusunda da gerekli açıklamalara ağırlık verilmesi, eğer veriliyorsa da, daha fazla olması gerektiği kanaatindeyim. Hakezâ, yine önümüzde bir ‘Ramazan ayı‘ var. Ulusal ve yerel birçok yazılı ve görsel medya, bu zaman dilimine mahsus sayfalar hazırlamakta ve yayınlar yapmaktadır. Bu yayınlar vasıtasıyla, bu konularda da toplum bilinçlendirilmeli ve faziletli insanlar olmamız gerektiği de hatırlatılmalıdır, vesselâm.