‘BEREKET HİKÂYELERİ’ İÇİN, GENÇLERİN DÖNÜŞÜ ŞART!..

“Çak o kadar insan da kalmadı köyde oğlum” dedi, 88 yaşındaki anam. Yine, uzunca bir zamandan sonra köyde karşılaştığım bir öğretmen kardeşim (yaşça benden küçük) de, aslında benzer bir cümle kurarak, “Köyümüzde maalesef çok az genç kaldı ağabey” demişti…
Haksız da değillerdi tabii ki. Trakya’da köy kahvehaneleri, bu sözleri doğrular nitelikte. Genç görmeniz oldukça zor veya çok çok az. Bizim köyümüzdeki durum da farklı değil. İşte, bu durum zaten başlı başına, Trakya köylerinin genelindeki genç nüfusun uzunca bir zamandan beri giderek azaldığının göstergesi olarak kabul edilebilir.
Pekiyi, “Nerede bu gençler? İşlerinin başında, yani tarlalarını mı ekip biçiyorlar?” Bu soruların cevapları maalesef kocaman bir “Hayır”. Hepsi şehirlere gittiler.
ÜRETİMDE ‘ÇEŞİTLİLİK’ AZALDI
Daha önceki bir yazımda belirtmiştim. Evet, bütün zorluklara rağmen, ‘Keşan ovasından mazot kokusu geliyor’ diye ama bu işleri yürüten kişilerin ekseriyetini benim gibi, ‘60 yaşını devirmiş‘ olanlar oluşturuyor. Genç çiftçiler çok azınlıkta. Bu sebepledir ki, üretimde çeşitlilik azaldı. Yoğun emek isteyen bazı ürünler ekilmiyor artık topraklarımızda. Ekiliyorsa da çok az. Mercimek meselâ. Nohut, fasulye, karpuz ekimi v.s., çok azalmış durumda. Ağırlıklı olarak buğday ve ayçiçeği ekiliyor. Çünkü Trakya’da bu ürünlerde makineleşme oldukça iyi. Yani yaşlı çiftçilerin yapabileceği bir üretim.
KÖYLERDEN GÖÇ, 1950’Lİ YILLARA DAYANIYOR!
Baktığın zaman, Türkiye genelinde, köylerdeki genç nüfusun azalma süreci, 1950’li yıllardan beri devam ediyor. 1980’li yıllarda, sanayileşmenin hızlanması ve serbest piyasa ekonomisine geçilmesiyle birlikte göç devam etti. 2000’li yıllardan sonra günümüze kadarki zaman diliminde ise, taşımalı eğitim sistemine ağırlık verildi. Köylerdeki ilkokulların kapatılması, çocukların dahi köyden kopmasına sebep oldu. Hakezâ buna bir çok köydeki sağlık ocaklarının kapatılmasını da ekleyebiliriz. Gelinen noktada ise, “sadece emekli olanların köyüne döndüğü, yaşlı nüfusun yaşadığı köyler” olarak karşımıza çıktığını gördük, görüyoruz.
Genç nüfusun yıllar içinde giderek azalması, bazı bölgelerde çok daha dramatik seviyelerde. Örneğin, Karadeniz Bölgesi. Özellikle Doğu Karadeniz. Arazi yapısından dolayı makineleşmenin gerçekleştirilememesi, çay-fındık gibi ürünlerin mevsimsel olması sebebiyle gençlerin büyük çoğunluğu ülkemizin büyük şehirlerine veya sahil şeridine gitmişlerdir. Bunun yanında, İç Anadolu’daki, Doğu ve Güneydoğu Anadolu’daki genç nüfusun da batıdaki sanayi şehirlerine gitmesini bir nebze olsun anlayabiliriz ama oldukça verimli topraklara sahip olan Trakya’nın ve İç Ege’nin gençlerinin, köylerini bırakıp şehirlere gitmelerinin çok düşündürücü olduğu kanaatindeyim.
‘TOPRAK İLE OLAN BAĞ’ ZAYIFLADI!
‘Gençler niye bu verimli toprakları çalışmaktan vazgeçti de şehirlere gitti?’ Bu soru geliyor aklımıza ister istemez. Çünkü bu genç nüfus göçü, ‘toprak ile olan bağın‘ zayıflamasına sebebiyet verdi.
Özellikle 1970’li yıllarda ve sonrasında 2000’li yıllara kadar, bazı siyasî iktidarlar zamanında bu göçün durdurulması daha fazla gündeme geldi tabii ki. Örneğin, rahmetli Bülent Ecevit‘in kurduğu hükûmetlerde, kırsal kalkınmayı hedefleyen, ‘Köy Kalkınma Kooperatifleri‘ (yaygın ismiyle Köy-Koop) kuruldu. ‘Benim hayalim’ dediği ‘Köy-Kent’ler oluşturulmaya çalışıldı ama istenilen neticeler alınamadı maalesef. Bu güzel projeler, siyasî çekişmelerin v.s. kurbanı oldu. Trakya’da meselâ, kurulan bütün ‘Köy Kalkınma Kooperatifleri’ tek tek kapanma yolunu tercih etti.
GENÇ ÇİFTÇİ DE, AİLESİNİN KONFORUNU SEÇTİ
Bu arada, yukarıda da belirttiğimiz gibi 2000’li yıllar itibarıyla ‘5-10 öğrenciyle eğitim olmaz’ diyerek ‘taşımalı eğitim‘e geçilmesi ve birçok köyde de sağlık ocaklarının kapatılması, göçü arttıran en büyük nedenlerden olduğu aşikâr. Evet, bazı köylere haftanın bir veya iki gününde gezici sağlık hizmetleri veriliyor ama dertlerimize ne kadar devâ olabiliyor ki?
Sosyal devlet hizmetlerinin köyden çekilmesi, ‘burada kendi başınasın‘ mesajını vermiş olmadı mı? Tam tersi, köylerde devlet hizmetlerinin daha da arttırılması, şehirdeki konfora yaklaştırılması gerekmiyor muydu? Böyle yapılmış olsaydı, köylerdeki öğrenci sayısı azalacak mıydı? Trakya çiftçisi özelinde söylüyorum; bilinçlidir Trakya çiftçisi. Kıymetini bilir toprağının ama ‘eğitim, sağlık mı?..‘ yoksa ‘tarım üretimi mi?‘ diye bir seçim yapmak zorunda kaldığında, haklı olarak ailesinin konforunu seçecektir. Çocuğunun eğitimi için okula, sağlık hizmetinden iyi bir şekilde faydalanabilmek için de sağlık merkezine yakın olmak isteyecektir. Yani elbette şehirlere göçecektir.
BİLİNÇLİ BİR ‘TARIM POLİTİKASI’ MIYDI?
Öte yandan, taşımalı eğitime geçmek ve köylerdeki sağlık ocaklarını kapatmak, bilinçli olarak yürütülen bir politika mıydı? Yoksa, köylerdeki genç nüfusun azalacağı, şehirlere gideceği öngörülemedi mi?
Bu soru, Türkiye’nin son yıllardaki en kritik toplumsal tartışmalarından birine dönüşmüş durumda. Bu konuda farklı bakış açıları mevcut ama pek çok sosyolog ve tarım ekonomistinin ‘bilinçli bir nüfus mühendisliğinin‘ olduğunu savunduğunu görüyoruz.
Netice itibarıyla bu konu tartışaladursun, aslında kısaca söylemek istediğim; köylerde genç nüfus azalınca, üretim ve üretim çeşitliliği azaldı, azalıyor. Dolayısıyla piyasaya, pazara ‘arz‘ azalıyor. Arz azalınca da fiyatlar artıyor. Hükûmetler de fiyatları dengelemek için ithalâta başvuruyor. Mevcut durumda, çiftçiye yapılan ‘desteklemeler’ kıymetli tabii ama sorunun çözümünde, ‘pansuman tedbir‘ olmaktan öteye geçemiyor ne yazık ki.
DÖNÜŞ MÜMKÜN MÜ?
Gençlerimizi tekrar Trakya’nın bereketli topraklarına çekmek ve üretim çeşitliliğini arttırmak, yine ‘bereket hikâyeleri‘ yazabilmek için dönüş mümkün mü? Tabii ki mümkün ama köylüye sunulan hizmetleri geri getirmek ve daha da arttırmak gerektiği kanaatindeyim. Sadece okul ve sağlık ocaklarının tekrar açılması da yetmeyebilir. Üretilen ürünlerin alım fiyatlarının çiftçiyi memnun etmesi, yani emeğinin karşılığını tam alacağını bilmesi, köylere bu dönüşü kolaylaştıracaktır. Aksi takdirde biz, mercimeği Kanada’dan, başka bir ürünü de başka bir ülkeden getirmeye devam edeceğiz, vesselâm.
















































